Vul van oude waarde, procentuele verandering en nieuwe waarde de twee in die je weet, laat de waarde die je wilt weten leeg en klik op “Berekenen”. De lege waarde wordt berekend.
Inhoudsopgave
-
Wat je op deze pagina kunt doen
-
Waarvoor is deze berekening handig?
-
Zo werkt het
-
Formule
-
Symbolen en begrippen
-
Handig om vooraf te weten
-
Berekenen met Excel
-
Berekenen met Google Spreadsheets
-
Berekenen met Python
-
De formule in LaTeX en andere wiskundenotaties (om te kopiëren)
-
Zo laat je ChatGPT de berekening doen
-
Kenmerken van DataChef
-
Gerelateerde functies
-
Alle rekenmachines van NumberChef
Wat je op deze pagina kunt doen
- Vul twee van de drie waarden in (de oude waarde, de procentuele verandering en de nieuwe waarde) en de derde wordt meteen berekend
- “Wat is € 50 plus 10%?”, “Het aantal ging van 200 naar 250: hoeveel procent stijging is dat?”, “Na 20% korting kostte het € 40: wat was de oude prijs?” Met deze ene rekenmachine beantwoord je alle drie de soorten vragen over stijgen en dalen
- Gebruik hem voor alledaagse procentuele stijgingen en dalingen, zoals btw erbij optellen, kortingen in de uitverkoop, loonsverhogingen en veranderingen ten opzichte van vorig jaar
- Je vindt op deze pagina ook een heldere uitleg van de formules en formules om te kopiëren voor Excel, Google Spreadsheets en Python
Waarvoor is deze berekening handig?
In Nederland is het standaardtarief van de btw 21%. Een artikel van € 40 (excl. btw) kost dan \(40 \times 1{,}21 = 48{,}40\), dus € 48,40 incl. btw. Als je onthoudt dat “21% erbij = keer 1,21”, heb je het totaal met één vermenigvuldiging.
Een prijsstijging werkt hetzelfde. Stijgt een maandbedrag van € 65 voor energie met 20%, dan is het nieuwe bedrag \(65 \times 1{,}2 = 78\), dus € 78. “Zoveel procent erbij = keer (1 + het percentage als decimaal getal)” is rekenen dat je elke dag kunt gebruiken.
Is een jas van € 60 met 30% afgeprijsd, dan betaal je \(60 \times 0{,}7 = 42\), dus € 42 (30% korting = 0,7 keer).
Andersom, “De jas kostte € 42 in de uitverkoop: wat was de normale prijs?”, los je op door te delen door 0,7: \(42 \div 0{,}7 = 60\), dus € 60. Tel je 30% op bij de afgeprijsde prijs, dan krijg je een fout antwoord (\(42 \times 1{,}3 = 54{,}60\)). Als je dit verschil kent, kun je zelf nagaan of een “van-prijs” en andere prijsaanduidingen kloppen.
Gaat je bruto uurloon van € 20 naar € 21, dan is de verhoging \((21 - 20) \div 20 \times 100 = 5\%\).
“Een loonsverhoging van 5%” is makkelijker te vergelijken met de inflatie dan “een euro erbij”. Het is een veelgebruikte maatstaf om te beoordelen of geld meer of minder waard is geworden, bijvoorbeeld bij cao-verhogingen, aanpassingen van de AOW en huurverhogingen.
Meldt een bedrijf dat de omzet jaar op jaar 15% is gestegen en was de omzet vorig jaar € 2 miljoen, dan is de omzet dit jaar \(2 \times 1{,}15 = 2{,}3\), dus € 2,3 miljoen. Je kunt de procentuele verandering ook narekenen met de getallen van de twee jaren: \((2{,}3 - 2) \div 2 \times 100 = 15\%\).
Veel getallen in het economisch nieuws zijn procentuele veranderingen, dus met deze formule kun je het nieuws zelf controleren.
Stel dat het aantal bezoekers van dorp A steeg van 200 naar 250 (25% erbij) en dat van dorp B van 1.000 naar 1.050 (5% erbij). Beide dorpen kregen 50 bezoekers erbij, maar de procentuele verandering laat zien dat A veel sneller groeide.
Zo vergelijk je eerlijk hoe dingen van verschillende grootte stijgen of dalen, zoals de bevolking, websiteverkeer of het aantal gevallen.
Een zak chips van 200 g met “25% extra gratis” bevat \(200 \times 1{,}25 = 250\) g. Een snack met “30% minder suiker” heeft 0,7 keer zoveel suiker als het product waarmee hij wordt vergeleken.
Als je de procenten op een verpakking kunt omzetten in echte hoeveelheden, kun je zelf bepalen wat de betere koop is, op basis van prijs én hoeveelheid.
Formule
Symbolen en begrippen
Symbolen
| \(X\) | X | De oude waarde, vóór de stijging of daling. Het is de waarde waarmee je vergelijkt, zoals de € 50 in “€ 50 plus 10%”. |
| \(P\) | P | De procentuele verandering. Die laat zien hoeveel procent de waarde is gestegen of gedaald ten opzichte van de oude waarde. Op deze pagina heeft ze een teken: \(+10\) is 10% erbij en \(-10\) is 10% korting. |
| \(Z\) | Z | De nieuwe waarde, na de stijging of daling. Het is de € 55 in “€ 50 plus 10% is € 55”. |
| \(Z - X\) | Z min X | De verandering in absolute zin, dus hoeveel de waarde werkelijk is gestegen of gedaald. Een minteken betekent een daling. Het is geen procent maar een hoeveelheid in echte eenheden, zoals euro’s of personen. |
| \(1 + P \div 100\) | 1 plus P gedeeld door 100 | De groeifactor. Dat is de grootte van de nieuwe waarde als de oude waarde als 1 telt (10% erbij → 1,1 keer, 10% korting → 0,9 keer). |
| \(\%\) | percent | Het symbool voor procent. Het laat zien hoeveel het is van elke 100. Het woord komt uit het Latijn: per centum, “per honderd”. |
Begrippen
| procentuele verandering | Hoeveel een waarde is gestegen of gedaald ten opzichte van de oude waarde, uitgedrukt in procent. Bij een stijging heet het een procentuele stijging, bij een daling een procentuele daling, maar de berekening is steeds dezelfde. |
| procentuele stijging | Een vast aantal procent bovenop de oude waarde. “10% erbij” of “10% meer” betekent dat de nieuwe waarde 1,1 keer de oude waarde is. |
| procentuele daling | Een vast aantal procent eraf van de oude waarde. Bij een daling van 20% is de nieuwe waarde 0,8 keer de oude waarde. Een korting is een procentuele daling van een prijs. |
| korting | Een vast aantal procent van de oude prijs aftrekken, zoals bij “20% korting”. De prijs na korting is dan 0,8 keer de oude prijs. Je spreekt ook van een procentuele daling. |
| groeifactor | De grootte van de nieuwe waarde als de oude waarde als 1 telt. Bij 10% erbij is het 1,1 keer, bij 10% korting 0,9 keer. Elke stijging en daling zien als “vermenigvuldigen of delen door de groeifactor” is het hoofdidee achter de formules op deze pagina. |
| oude waarde | Het bedrag waarmee je vergelijkt bij een berekening met procent (ook wel beginwaarde of oorspronkelijke waarde genoemd). Bij een procentuele verandering is dat altijd de waarde vóór de stijging of daling. Je deelt makkelijk door het verkeerde getal, dus let goed op. |
| procent | Een verhouding waarbij het geheel als 100 telt. Het teken is %. Vermenigvuldig een decimaal getal met 100 om procenten te krijgen (0,25 → 25%). |
| jaar op jaar | Een vergelijking met dezelfde periode een jaar eerder, vaak afgekort tot YoY (jaar-op-jaar). “De omzet is jaar op jaar 15% gestegen” geeft de procentuele verandering ten opzichte van vorig jaar. In nieuwsberichten en jaarverslagen kom je het voortdurend tegen. |
| procentpunt | Het gewone verschil tussen twee percentages. Een percentage dat van 4% naar 5% gaat, is 1 procentpunt gestegen, en dat is een stijging van 25% van het percentage zelf. In het nieuws worden die twee vaak door elkaar gehaald. |
Handig om vooraf te weten
Dit helpt je om de berekening op deze pagina echt te begrijpen, en niet alleen op de knop te drukken.
Als je vastloopt, is het het snelst om deze onderwerpen nog eens door te nemen.
| Procenten (groep 7, 10-11 jaar) |
|
| Procentuele stijging en daling, groeifactor (klas 2, 13-14 jaar) |
|
| Positieve en negatieve getallen (klas 1, 12-13 jaar) |
|
| Vermenigvuldigen en delen met decimale getallen (groep 6-7, 9-11 jaar) |
|
Berekenen met Excel
| Oude waarde | 500 |
| Procentuele stijging (%) | 10 |
| Waarde na de stijging | =B1*(1+B2/100) |
| Oude waarde | 500 |
| Korting (%) | 10 |
| Waarde na de daling | =B1*(1-B2/100) |
| Oude waarde | 200 |
| Nieuwe waarde | 250 |
| Procentuele verandering (%) | =(B2-B1)/B1*100 |
| Nieuwe waarde | 400 |
| Procentuele verandering (%, min bij korting) | -20 |
| Oude waarde | =B1/(1+B2/100) |
“B1” en “B2” in een formule vertellen Excel dat het getal in die cel moet worden gebruikt. “*” is vermenigvuldigen en “/” is delen.
In de eerste tabel toont B3 bijvoorbeeld 550, in de tweede 450, in de derde 25 en in de vierde 500. In de vierde tabel vul je de procentuele verandering in met een teken (-20 voor 20% korting). Vervang B1 en B2 gewoon door je eigen getallen.
Berekenen met Google Spreadsheets
| Oude waarde | 500 |
| Procentuele stijging (%) | 10 |
| Waarde na de stijging | =B1*(1+B2/100) |
| Oude waarde | 500 |
| Korting (%) | 10 |
| Waarde na de daling | =B1*(1-B2/100) |
| Oude waarde | 200 |
| Nieuwe waarde | 250 |
| Procentuele verandering (%) | =(B2-B1)/B1*100 |
| Nieuwe waarde | 400 |
| Procentuele verandering (%, min bij korting) | -20 |
| Oude waarde | =B1/(1+B2/100) |
Berekenen met Python
# Bereken de nieuwe waarde (500 plus 10%? Bij 10% korting zet je percent = -10)
before = 500 # oude waarde
percent = 10 # procentuele verandering (%): + voor stijging, - voor daling
after = before * (1 + percent / 100)
print(f"{before} met een verandering van {percent}% wordt {after}")
# Bereken de procentuele verandering (van 200 naar 250: hoeveel procent is dat?)
before = 200 # oude waarde
after = 250 # nieuwe waarde
percent = (after - before) / before * 100
print(f"De procentuele verandering van {before} naar {after} is {percent}%")
# Reken terug naar de oude waarde (na 20% korting is het 400: wat was het daarvoor?)
after = 400 # nieuwe waarde
percent = -20 # procentuele verandering (%): -20 omdat het 20% korting is
before = after / (1 + percent / 100)
print(f"Als een verandering van {percent}% {after} oplevert, is de oude waarde {before}")
De formule in LaTeX en andere wiskundenotaties (om te kopiëren)
Z = X × (1 + P ÷ 100)
Z = X \times \left(1 + \frac{P}{100}\right)
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
<mrow>
<mi>Z</mi>
<mo>=</mo>
<mi>X</mi>
<mo>×</mo>
<mrow>
<mo>(</mo>
<mn>1</mn>
<mo>+</mo>
<mfrac><mi>P</mi><mn>100</mn></mfrac>
<mo>)</mo>
</mrow>
</mrow>
</math>
Z = X xx (1 + P/100)
before*(1 + percent/100)
after := before*(1 + percent/100);
after = before*(1 + percent/100);
Z = X × (1 + P/100)
Z = X × (1 − P ÷ 100)
Z = X \times \left(1 - \frac{P}{100}\right)
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
<mrow>
<mi>Z</mi>
<mo>=</mo>
<mi>X</mi>
<mo>×</mo>
<mrow>
<mo>(</mo>
<mn>1</mn>
<mo>−</mo>
<mfrac><mi>P</mi><mn>100</mn></mfrac>
<mo>)</mo>
</mrow>
</mrow>
</math>
Z = X xx (1 - P/100)
before*(1 - percent/100)
after := before*(1 - percent/100);
after = before*(1 - percent/100);
Z = X × (1 - P/100)
P = (Z − X) ÷ X × 100
P = \frac{Z - X}{X} \times 100
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
<mrow>
<mi>P</mi>
<mo>=</mo>
<mfrac>
<mrow><mi>Z</mi><mo>−</mo><mi>X</mi></mrow>
<mi>X</mi>
</mfrac>
<mo>×</mo>
<mn>100</mn>
</mrow>
</math>
P = (Z - X)/X xx 100
(after - before)/before*100
percent := (after - before)/before*100;
percent = (after - before)/before*100;
P = (Z - X)/X × 100
X = Z ÷ (1 + P ÷ 100)
X = \frac{Z}{1 + \frac{P}{100}}
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
<mrow>
<mi>X</mi>
<mo>=</mo>
<mfrac>
<mi>Z</mi>
<mrow>
<mn>1</mn>
<mo>+</mo>
<mfrac><mi>P</mi><mn>100</mn></mfrac>
</mrow>
</mfrac>
</mrow>
</math>
X = Z/(1 + P/100)
after/(1 + percent/100)
before := after/(1 + percent/100);
before = after/(1 + percent/100);
X = Z/(1 + P/100)
Zo laat je ChatGPT de berekening doen
Je bent een rekenassistent voor procentuele stijging en daling. Voer de volgende berekeningen uit door daadwerkelijk Python-code uit te voeren en baseer je antwoord alleen op de getallen uit het resultaat van de uitvoering (geef geen antwoord op basis van hoofdrekenen of gokken). 1. € 50 plus 10% 2. De procentuele verandering als 200 mensen groeien naar 250 3. De oude prijs van een artikel dat € 40 kostte in een uitverkoop met 20% korting Laat de formules zien die je hebt gebruikt en de getallen uit het resultaat van de uitvoering.
Zo werkt het
-
1Vul je getallen inTyp de getallen waarmee je wilt rekenen in de invoervelden
-
2BerekenKlik op de knop “Berekenen”
-
3Bekijk het resultaatHet resultaat verschijnt meteen. Op dezelfde pagina vind je ook de uitwerking van de berekening en de uitleg van de formule
Kenmerken van DataChef
Geen voorkennis nodig – intuïtieve en eenvoudige bediening
Zonder persoonlijke gegevens op te geven
Bestand wordt automatisch verwijderd zodra je op "Downloaden" klikt
Geen bronvermelding vereist
Geen toestemming vooraf nodig